پروژه احداث راه آهن گيلان در مقايسه با پروژه‌هاي راه آهن آغاز شده در زمان مشابه همچون راه آهن اصفهان به شيراز، لاک پشتي است.
به عبارتي، درحالي که پروژه راه آهن اصفهان به شيراز به طول 506 کيلومتر که همزمان با پروژه راه آهن گيلان تصويب شده بود، چند ماهي است به پايان رسيده، پروژه راه آهن گيلان در حدود 26 درصد پيشرفت فيزيکي دارد.
اين درحالي است که اجراي اين طرح از نقطه‌نظر اقتصادي، تجاري، گردشگري، محيط زيستي و غيره براي اين استان حائز اهميت بسيار است.
به گفته برخي صاحب‌نظران، مسئولان استان از فرصت طلايي که براي بهره‌مندي از اعتبارات موجود در سال‌هاي گذشته وجود داشت استفاده بهينه نکرده‌اند.
نماينده مردم بندر انزلي در مجلس شورای اسلامی در اين‌باره گفت: پروژه راه آهن گيلان مهمترين پروژه استان است، اما در چهار پنج سال گذشته که دولت بودجه خوبي هم داشت، کسي به‌طور جدي پيگير آن نبوده است.
حسن خسته‌بند، اظهار داشت: اين پروژه همزمان با راه آهن اصفهان و شيراز (سال 1381) تصويب شد، ولي درحالي که آن‌ها هم‌اکنون مشغول بهره‌برداري از آن هستند، پروژه راه آهن گيلان تنها حدود 26 درصد پيشرفت فيزيکي دارد.
وي با اشاره به اهميت بسيار زياد اجراي اين پروژه، خاطرنشان کرد: در صورت احداث راه آهن، سالانه بيش از سه ميليون مسافر و چند ميليون تن کالا از اين طريق وارد استان گيلان مي‌شوند.
در چند سال اخير، لزوم جذب سرمايه‌گذار خارجي و استفاده از فاينانس به کرات از سوي مسئولان شنيده شده است.
در جديدترين مورد وزير راه و ترابري در تاريخ دهم تير ماه جاری، گفت: براي تکميل راه آهن قزوين ـ رشت ـ انزلي ـ آستارا به طول 370 کيلومتر، بودجه‌هاي مصوب داخلي کفايت نمي‌کند و بايد از سرمايه‌گذاران خارجي استفاده کرد.
حميد بهبهاني، افزود: اين پروژه با اعتبار 700 ميليون يورو جزء پروژه‌هايي است که مذاکره براي جذب سرمايه‌گذار خارجي شده است.
البته وي، خاطرنشان کرد: در فاينانس خارجي پروژه‌هاي ريلي، زيرسازي و نصب ريل توسط پيمانکاران ايراني انجام مي‌شود و طرف خارجي ريل، لوکوموتيو و واگن را تهيه و ارائه خواهند کرد.
اما با توجه به اين واقعيت که پروژه به 976 ميليارد تومان پول نياز دارد و در بودجه سال 1388، تنها 95 ميليارد تومان اعتبار براي آن درنظر گرفته شده است، به نظر مي‌رسد که مردم گيلان به اين زودي‌ها صداي سوت قطار را در استان سرسبز خود نخواهند شنيد.
بررسي علل عقب‌افتادگي اين پروژه، شناسايي راه‌هاي عملي براي رفع موانع و تلاش براي تسريع آن، وحدت و همکاري همه‌جانبه مسئولان ذيربط و نمايندگان استان براي فراهم کردن شرايط لازم براي اجراي پروژه، جذب اعتبارات داخلي و جلب سرمايه‌گذار خارجي بايد جدي گرفته شود.
نقش گيلان و بندر انزلي در ترانزيت کالا از طريق کريدور شمال ـ جنوب، وجود منطقه آزاد انزلي، بندر و کشتيراني و دريانوردي و امکان آسان صادرات از اين استان فرصت‌هايي است که در صورت عدم اجراي سريع پروژه ناديده گرفته مي‌شود.
افزايش حمل و نقل کالا در کنار کاهش ترافيک جاده‌اي، افزايش مسافرت و ايمني براي مسافران، کاهش هزينه جابه‌جايي کالا، توسعه گردشگري، کاهش مصرف سوخت و ورود آلاينده‌ها به طبيعت و کاهش استهلاک جاده‌ها از جمله اثرات ديگر احداث اين راه آهن است.
بي‌توجهي به اين مسأله مي‌تواند اين پروژه مهم را که در واقع بايد سال‌ها پيش اجرا مي‌شد، همچنان به تعويق بياندازد و استان گيلان و کل کشور را از اثرات مثبت آن بي‌بهره سازد.